Een vraag die ik herken en ook regelmatig om me heen hoor: waarom bid je eigenlijk? Als God almachtig en alwetend is, wat is dan nog de kracht van ons gebed? En wat doe je met die vraag wanneer gebeden onbeantwoord lijken te blijven?

Ik stel die vragen niet omdat ik niet in gebed geloof. Integendeel. Juist omdat ik geloof dat gebed belangrijk is, durf ik soms ook eerlijk te worstelen. Want als God alles weet, waarom zou ik Hem dan nog vertellen wat er in mijn hart leeft? Hij kent mijn zorgen al. Hij weet wat ik nodig heb. Sterker nog: Hij weet wat ik ga zeggen voordat ik het uitspreek.

Jezus zegt het Zelf:
"Want uw Vader weet wat u nodig hebt, voordat u tot Hem bidt." (Mattheüs 6:8, HSV)

En toch is het dezelfde Jezus die Zijn discipelen leert bidden. Dat lijkt bijna een tegenstelling. Als God alles al weet, waarom zou Hij ons dan uitnodigen om te spreken? Waarom zou ik iets vragen waarvan Hij het antwoord al kent?


God vraagt niet om informatie

Misschien begint het antwoord wel hier: gebed is veel meer dan het doorgeven van informatie. God zit niet in de hemel te wachten tot wij Hem vertellen wat er speelt. Hij weet het al. Hij kent onze omstandigheden, onze verlangens en onze pijn.  Sterker nog: Hij kent ons beter dan wij onszelf kennen.
Psalm 139 zegt: "HEERE, U doorgrondt en kent mij."

Dat betekent dat er nooit een gebed is waarin wij God verrassen. Toch nodigt Hij ons uit om te spreken. Waarom? Omdat gebed meer is dan iets doorgeven. Gebed is ontmoeting.


Zoals een kind met zijn ouder praat
Ik moest denken aan een bezoek bij mijn zus. De kinderen kwamen vol enthousiasme naar me toe. De één vertelde wat hij net had gegeten, de ander wat hij laatst had meegemaakt. Sommige dingen wist ik al, maar toch luisterde ik. Niet omdat het me ging om de informatie, maar omdat ik wist dat luisteren en in gesprek zijn het contact en de band versterkt.  Dat beeld hielp mij te begrijpen dat God ook niet enkel om mijn gebeden vraagt. Hij vraagt om het contact met mij. Niet alleen maar vertellen wat ik graag zou willen, of mijn zorgen delen. Maar om echt een ontmoeting te hebben.


Gebed verandert ook ons

Je ziet dit overal in de Bijbel. Mensen brengen hun vragen, angst, verdriet en verwarring bij God. En er verandert lang niet altijd iets in hun omstandigheden. Maar vaak lezen we wel dat er iets in hen verandert. Hun hart wordt gericht op God.  Hun blik mag verschuiven. Denk aan Hanna (1 Samuël 1) die haar verdriet uitstort voor de HEERE. Wanneer ze weer weggaat, is haar situatie nog niet veranderd. Ze heeft nog steeds geen kind. Toch lezen we dat haar gezicht niet langer bedroefd was. Er was rust gekomen. Gebed bracht haar niet verder bij God vandaan, maar juist dichter bij Zijn hart.

Dat herken ik ook in mijn eigen leven. Soms ga ik bidden omdat ik een oplossing wil. Omdat ik duidelijkheid wil. Een (directe) uitkomst. En vaak krijg ik die niet. Maar achteraf zie ik dat God iets anders gaf. Vrede, volharding en vertrouwen. Niet altijd om het specifieke verlangen wat ik vroeg, wel altijd genoeg voor de dag. Altijd weer de moed en kracht mijn ogen op Hem te richten en vervuld te raken van wie Hij is.


Meer dan verandering in onszelf

Het blijft toch eigenlijk een groot wonder. De God die alles weet, nodigt mij uit te spreken. De Schepper van hemel en aarde maakt ruimte voor mijn woorden. Hij doet dit niet om meer informatie te krijgen, maar juist omdat Hij die gemeenschap met ons zoekt.

Calvijn schreef eens dat gebed niet bedoeld is om God op de hoogte te brengen, maar om ons hart tot Hem op te heffen. (Institutie, Boek III).

Dat vind ik een prachtige gedachte. Gebed verandert Gods alwetendheid niet. Maar het verandert wel de plaats waar ik met mijn zorgen naartoe ga. We mogen daarin oefenen om te geloven en ons over te geven.
En toch doet dat niet volledig recht aan wat de Bijbel over gebed zegt. Want gebed is meer dan een oefening die ons helpt anders naar onze omstandigheden te kijken.

De Bijbel laat zien dat God werkt door middel van gebed. Niet omdat Hij afhankelijk is van onze woorden, maar omdat Hij ervoor kiest mensen te betrekken in Zijn werk. Jakobus schrijft zelfs: "Het gebed van een rechtvaardige vermag veel, doordat er kracht aan verleend wordt" (Jakobus 5:16, HSV).

Dat blijft een wonder. De God Die alles weet, alles bestuurt en niets uit handen verliest, nodigt ons uit om te bidden. En Hij neemt die gebeden serieus.

Hoe dat precies samenkomt, begrijp ik niet altijd. Waarom het ene gebed anders wordt verhoord dan het andere, weet ik vaak niet. Maar door de hele Bijbel heen zie ik mensen die bidden en een God die luistert. Mozes bidt. Hanna bidt. Elia bidt. De gemeente bidt. En telkens weer werkt God Zijn plannen uit, terwijl Hij tegelijkertijd het gebed van Zijn kinderen inschakelt.

Misschien ligt daar juist het geheim van gebed. We bidden niet omdat God onwetend is. We bidden omdat Hij een Vader is. En we bidden niet omdat onze woorden krachtiger zijn dan Zijn wil, maar omdat Hij ons in Zijn genade een plaats geeft dichtbij Zijn hart.

Gebed verandert soms omstandigheden. Gebed verandert vaak onszelf. Maar boven alles brengt gebed ons in de aanwezigheid van God. En daar ligt misschien wel de grootste kracht van gebed.


Door: Martine van Dam