Ik merk dat ik mezelf ongemerkt vaak afmeet aan groei. Groei ik wel genoeg? Ben ik verder dan een jaar geleden? Word ik geduldiger? Beteken ik genoeg voor anderen? We leven in een tijd waarin alles over ontwikkeling lijkt te gaan. Persoonlijke, mentale, zakelijke groei. Zelfs rust wordt soms iets waarin je beter moet worden. Alsof een geslaagd leven altijd een leven is dat zichtbaar vooruit gaat.


Misschien herken je die vragen. Johannes 15 raakt mij in deze context steeds opnieuw. Jezus zegt daar iets wat haaks lijkt te staan op hoe wij vaak naar groei kijken. "Ik ben de ware Wijnstok en Mijn Vader is de Landman." (Johannes 15:1, HSV)


Groei kan je niet afdwingen

Wat mij opvalt, is dat Jezus Zijn discipelen nergens opdraagt om harder hun best te doen om vrucht te dragen. Hij zegt iets heel anders. "Blijf in Mij."

Dat woord ‘blijven’ komt steeds opnieuw terug. In het Grieks staat hier het woord meno: blijven, wonen, verblijven, thuis zijn. Het gaat niet om een vluchtig moment met God, maar om een leven dat voortdurend verbonden blijft met Christus.

Opvallend is dat Jezus niet alleen zegt: "Blijf in Mij," maar even later ook: "…en Ik in u." (Johannes 15:4). Die verbinding werkt dus twee kanten op. Het christelijk leven begint niet bij onze toewijding, maar bij Zijn leven dat in ons wil wonen. Juist daarom kan er vrucht ontstaan.

Dat is opvallend. Wij richten onze aandacht vaak op de vrucht. We kijken graag naar resultaten. We willen zien dat we groeien, veranderen en vooruitgaan. Maar in Gods Koninkrijk begint vrucht nooit bij onze prestaties. Het begint bij Christus.


De rank produceert niets

Jezus gebruikt niet voor niets het beeld van een rank. Een rank bezit geen eigen leven. Alles wat zij nodig heeft, ontvangt zij vanuit de wijnstok. Zonder die verbinding verdroogt ze. Daarom zegt Jezus even later: "Want zonder Mij kunt u niets doen." (Johannes 15:5, HSV)

Dat is een radicale uitspraak en schuurt met hoe wij vaak leven. We zijn gewend verantwoordelijkheid te nemen, doelen te stellen en dingen voor elkaar te krijgen. Dat is op zichzelf niet verkeerd. Ook het christelijk leven vraagt keuzes, gehoorzaamheid en trouw. Maar de bron van geestelijk leven ligt nooit in onze inspanning. Dat verandert de volgorde. Verbondenheid komt vóór vrucht. Daar begint elk geestelijk groeiproces: niet bij wat wij voor Christus doen, maar bij wat wij van Hem ontvangen.


De druk om te groeien

Ik vind deze tekst zó bevrijdend, want ongemerkt leggen we onszelf veel druk op.

We vergelijken ons geloof met dat van anderen. We vragen ons af of we genoeg veranderen. Of we zichtbaar groeien. Of God wel tevreden over ons zal zijn. Maar vrucht laat zich niet produceren. Je ziet een appelboom ook niet harder zijn best doen om appels te laten groeien. Vrucht ontstaat doordat de boom leeft.

En juist dat vinden wij vaak moeilijk. Ontvangen voelt minder maakbaar dan presteren. We hebben graag iets in handen. We willen meten, vergelijken en controleren. Terwijl Jezus ons uitnodigt tot iets heel anders: blijven.


Vrucht ziet er anders uit dan succes

Misschien mogen we onszelf ook afvragen wat vrucht eigenlijk is.

Wanneer Jezus over vrucht spreekt, bedoelt Hij iets heel anders dan wat onze cultuur vaak onder groei verstaat. We denken al snel aan zichtbare resultaten. Invloed. Bereik. Persoonlijke ontwikkeling. Of zelfs aan steeds beter worden.

Maar Gods Koninkrijk kent een andere maatstaf.

Vrucht ontstaat waar het leven van Christus zichtbaar wordt. Soms heel klein en bijna onopvallend. In trouw blijven, wanneer je liever opgeeft. In geduld oefenen, terwijl je wacht. In zachtmoedigheid waar je jezelf wilt verdedigen. In liefde die standhoudt, ook wanneer dat iets kost.

Paulus noemt de vrucht van de Geest: liefde, blijdschap, vrede, geduld, vriendelijkheid, goedheid, geloof, zachtmoedigheid en zelfbeheersing (Galaten 5:22-23). Opvallend genoeg zijn dat geen prestaties die je kunt afvinken. Het zijn kenmerken van een leven dat steeds meer gaat lijken op Christus.

Ik merk hoe snel ik mijn geestelijke leven beoordeel op wat ik zie. Groei ik genoeg? Verander ik wel? Draag ik wel vrucht? Maar juist die vragen brengen me verder bij mezelf en God vandaan.

Johannes 15 leert mij een andere vraag te stellen. En dat is niet: ‘Zie ik al genoeg vrucht?’ maar juist: ‘Leef ik nog dicht bij de Wijnstok?’. Dat is een wezenlijk verschil.

Er zijn momenten waarop ik verlang naar verandering. Gebieden waarop ik al lang bid om groei. En soms lijkt er weinig te gebeuren. Toch ontdek ik steeds opnieuw dat Jezus mij niet eerst naar mijn vrucht laat kijken. Hij nodigt mij uit om dicht bij Hem te blijven.

Misschien groeit vrucht daarom ook zo vaak ongemerkt. Vaak zien anderen het eerder dan wijzelf. Soms kijken ze terug en zeggen ze: "Je bent zachter geworden." "Je straalt meer rust uit." Terwijl jij vooral bezig was met blijven.
Dat vind ik hoopvol, want het betekent dat de groei van mijn geloof uiteindelijk niet rust op mijn vermogen om mezelf te veranderen, maar op Zijn leven dat door mij heen wil werken.


Voor jou

Misschien verlang jij ook naar groei. Dat verlangen is mooi. Maar misschien hoef je vandaag niet harder je best te doen om vrucht te dragen. Ik denk dat de uitnodiging eenvoudiger is.  Blijf. Blijf dicht bij Christus. Zoek de Wijnstok voordat je naar de vrucht kijkt.  
 
Misschien zie je vandaag nog weinig verandering, voelt je geloof klein of lijkt er nauwelijks iets te groeien.  Maar een rank hoeft zichzelf niet voortdurend te onderzoeken of er al vrucht zichtbaar is. De vrucht groeit niet doordat de rank zichzelf onder druk zet. Ze blijft verbonden. En juist daar, vaak onzichtbaar en langzaam, ontstaat nieuw leven. Vrucht is geen opdracht die jij moet volbrengen. Het is het gevolg van een leven dat verbonden blijft met Christus.


Door: Martine van Dam